طراحی اپلیکیشن طلافروشی آنلاین چگونه انجام می‌شود؟

طراحی اپلیکیشن طلافروشی آنلاین چگونه انجام می‌شود؟

وقتی از محصول طراحی اپلیکیشن طلافروشی آنلاین صحبت می‌کنیم، منظور فقط طراحی چند صفحه برای موبایل نیست. چیزی که مشتری روی گوشی مشاهده می‌کند تنها بخش قابل مشاهده یک سیستم بزرگ‌تر است که در پشت آن بک‌اند، پایگاه داده، API و پنل مدیریت قرار دارند و باید به‌صورت هماهنگ با یکدیگر کار کنند.

در یک اپلیکیشن آنلاین، اطلاعات از یک منبع مرکزی دریافت می‌شوند و تعاملات کاربران نیز به همان سیستم برمی‌گردند. به همین دلیل طراحی صحیح ارتباط میان اجزای مختلف نرم‌افزار اهمیت زیادی دارد و می‌تواند روی سرعت، پایداری، مدیریت اطلاعات و امکان توسعه اپلیکیشن در آینده تأثیر بگذارد.

زمانی که یک طلافروشی خدمات دیجیتال خود را از طریق یک اپلیکیشن اختصاصی طلافروشی ارائه می‌کند، موبایل مشتری فقط یکی از بخش‌های این زیرساخت است. در ادامه بررسی می‌کنیم این اجزا چگونه کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و یک اپلیکیشن طلافروشی آنلاین در عمل چگونه کار می‌کند.

منظور از آنلاین بودن اپلیکیشن طلافروشی چیست؟

در یک اپلیکیشن ساده و ثابت ممکن است اطلاعات هنگام نصب نرم‌افزار روی گوشی قرار گرفته باشند و تا زمان انتشار نسخه جدید تغییر نکنند. اما در یک اپلیکیشن آنلاین، بخش مهمی از اطلاعات از سرور دریافت می‌شود و می‌تواند بدون نیاز به انتشار نسخه تازه اپلیکیشن به‌روزرسانی شود.

برای مثال، اگر مدیر مجموعه اطلاعات قابل مدیریت را از طریق پنل تغییر دهد، داده جدید در سیستم مرکزی ذخیره می‌شود. زمانی که اپلیکیشن دوباره همان اطلاعات را درخواست کند، سرور نسخه جدید را در اختیار کاربر قرار می‌دهد و تغییرات در نرم‌افزار نمایش داده می‌شوند.

بنابراین آنلاین بودن فقط به اتصال اینترنت محدود نمی‌شود. مهم‌تر از آن، وجود یک زیرساخت مرکزی برای دریافت، پردازش، ذخیره و به‌روزرسانی اطلاعات است.

ساختار اصلی یک اپلیکیشن طلافروشی آنلاین

در ساده‌ترین حالت، می‌توان یک اپلیکیشن طلافروشی آنلاین را به چند بخش اصلی تقسیم کرد: اپلیکیشن مشتری، بک‌اند، پایگاه داده، API و پنل مدیریت. هر کدام از این اجزا مسئولیت مشخصی دارند، اما برای عملکرد صحیح نرم‌افزار باید به یکدیگر متصل باشند.

اپلیکیشن موبایل اطلاعات را به کاربر نمایش می‌دهد و درخواست‌های او را دریافت می‌کند. بک‌اند این درخواست‌ها را پردازش می‌کند، پایگاه داده اطلاعات را نگهداری می‌کند و پنل مدیریت نیز امکان کنترل بخش‌های قابل مدیریت سیستم را در اختیار کسب‌وکار قرار می‌دهد.

API نیز مسیر استاندارد ارتباط میان این بخش‌ها را ایجاد می‌کند. نتیجه این معماری، سیستمی است که اطلاعات را به‌صورت متمرکز مدیریت می‌کند و بخش‌های مختلف آن به جای فعالیت مستقل، از یک زیرساخت مشترک استفاده می‌کنند.

نقش اپلیکیشن موبایل در این سیستم چیست؟

اپلیکیشن موبایل رابطی است که مشتری مستقیماً با آن در ارتباط است. کاربر صفحات، دکمه‌ها و اطلاعات را می‌بیند، اما بخش زیادی از پردازش‌های اصلی در پشت این رابط و روی سرور انجام می‌شوند.

وقتی کاربر صفحه‌ای را باز می‌کند، اپلیکیشن می‌تواند اطلاعات موردنیاز آن صفحه را از سرور درخواست کند. پس از دریافت پاسخ، داده‌ها به شکل مناسب در رابط کاربری نمایش داده می‌شوند و مشتری بدون اینکه درگیر جزئیات فنی شود با سیستم کار می‌کند.

همین روند هنگام ثبت اطلاعات نیز وجود دارد. درخواست کاربر از اپلیکیشن به بک‌اند ارسال می‌شود، روی سرور پردازش می‌شود و نتیجه دوباره به اپلیکیشن بازمی‌گردد.

بک‌اند؛ بخش مرکزی پردازش اطلاعات

بک‌اند یکی از مهم‌ترین قسمت‌های یک اپلیکیشن آنلاین است و می‌توان آن را بخش مرکزی ارتباط میان موبایل، پایگاه داده و سایر قسمت‌های سیستم دانست. اپلیکیشن به‌جای دسترسی مستقیم به اطلاعات اصلی، درخواست‌های خود را برای بک‌اند ارسال می‌کند.

برای مثال، زمانی که نرم‌افزار به اطلاعات خاصی نیاز دارد، بک‌اند درخواست را دریافت می‌کند و تشخیص می‌دهد چه داده‌ای باید در پاسخ برگردانده شود. سپس اطلاعات موردنیاز را از پایگاه داده دریافت و در قالب مشخصی برای اپلیکیشن ارسال می‌کند.

بخشی از منطق نرم‌افزار نیز در این قسمت اجرا می‌شود. این ساختار کمک می‌کند قوانین و پردازش‌های اصلی در یک نقطه مرکزی مدیریت شوند و اپلیکیشن موبایل بیش از حد به جزئیات داخلی سیستم وابسته نباشد.

پایگاه داده چه نقشی دارد؟

اطلاعاتی که باید در سیستم باقی بمانند معمولاً در پایگاه داده ذخیره می‌شوند. نوع داده‌ها به ساختار پروژه بستگی دارد و می‌تواند شامل اطلاعات کاربران، محتوای قابل مدیریت، سوابق عملیات و سایر داده‌های موردنیاز نرم‌افزار باشد.

بک‌اند وظیفه دارد اطلاعات را از پایگاه داده دریافت کند یا تغییرات جدید را در آن ثبت کند. اپلیکیشن و پنل مدیریت نیز به‌جای داشتن نسخه‌های مستقل از اطلاعات، از طریق بک‌اند به همان منبع مرکزی دسترسی پیدا می‌کنند.

نحوه طراحی ساختار داده‌ها اهمیت زیادی دارد، زیرا با افزایش کاربران و اطلاعات، ارتباط میان داده‌ها پیچیده‌تر می‌شود. اگر این بخش از ابتدا منظم طراحی شود، مدیریت و توسعه سیستم در آینده ساده‌تر خواهد بود.

پنل مدیریت چگونه به اپلیکیشن متصل می‌شود؟

پنل مدیریت رابطی است که مدیران مجموعه از طریق آن بخش‌های مشخصی از سیستم را کنترل می‌کنند. این پنل می‌تواند مستقل از اپلیکیشن موبایل باشد، اما هر دو معمولاً به یک بک‌اند و پایگاه داده مشترک متصل هستند.

زمانی که مدیر اطلاعاتی را از طریق پنل تغییر می‌دهد، تغییر مستقیماً داخل اپلیکیشن مشتری ذخیره نمی‌شود. اطلاعات ابتدا به بک‌اند ارسال و در سیستم مرکزی ثبت می‌شوند و اپلیکیشن در دریافت بعدی می‌تواند نسخه جدید را مشاهده کند.

این ساختار باعث می‌شود بسیاری از اطلاعات روزمره بدون تغییر کد اپلیکیشن قابل مدیریت باشند. در نتیجه برای هر تغییر ساده لازم نیست نسخه جدیدی از نرم‌افزار منتشر شود.

API چگونه اجزای سیستم را به هم متصل می‌کند؟

API مجموعه‌ای از مسیرها و قوانین مشخص برای ارتباط با بک‌اند است. اپلیکیشن از طریق این مسیرها درخواست خود را ارسال می‌کند و سرور نیز پاسخ را در قالبی که از قبل تعریف شده است بازمی‌گرداند.

برای نمونه، یک مسیر API ممکن است برای دریافت اطلاعات مشخصی استفاده شود و مسیر دیگری مسئول ثبت یک درخواست باشد. به این ترتیب هر نوع عملیات مسیر و ساختار مشخصی دارد و ارتباط میان موبایل و سرور قابل کنترل باقی می‌ماند.

طراحی منظم API باعث می‌شود بخش‌های مختلف نرم‌افزار وابستگی کمتری به جزئیات داخلی یکدیگر داشته باشند. این موضوع هنگام توسعه یا تغییر اجزای سیستم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

یک درخواست کاربر چگونه پردازش می‌شود؟

فرض کنیم کاربر در اپلیکیشن عملیاتی انجام می‌دهد. بعد از انتخاب گزینه موردنظر، اطلاعات لازم از طریق API به بک‌اند ارسال می‌شوند و سرور بررسی می‌کند که درخواست چگونه باید پردازش شود.

اگر عملیات قابل انجام باشد، اطلاعات مربوط در پایگاه داده ثبت می‌شوند و بک‌اند پاسخ مناسب را برای اپلیکیشن ارسال می‌کند. کاربر نتیجه را روی موبایل مشاهده می‌کند و در صورت نیاز همان اطلاعات می‌توانند از طریق پنل مدیریت نیز در اختیار مجموعه قرار بگیرند.

اگر مدیر بعداً وضعیت آن عملیات را تغییر دهد، وضعیت جدید در سیستم مرکزی ذخیره می‌شود. اپلیکیشن نیز هنگام دریافت مجدد اطلاعات می‌تواند آخرین وضعیت را به کاربر نمایش دهد.

چرا اطلاعات باید از یک منبع مرکزی دریافت شوند؟

اگر اپلیکیشن، پنل مدیریت و سایر بخش‌های سیستم هر کدام نسخه جداگانه‌ای از اطلاعات داشته باشند، احتمال ایجاد ناسازگاری میان داده‌ها افزایش پیدا می‌کند. ممکن است یک اطلاعات در پنل تغییر کرده باشد اما نسخه دیگری از همان داده همچنان در بخش دیگری نمایش داده شود.

در یک معماری متمرکز، پایگاه داده مرجع اصلی اطلاعات است و بخش‌های مختلف نسخه موردنیاز خود را از همان سیستم دریافت می‌کنند. این روش کمک می‌کند تغییرات هماهنگ‌تر باشند و مدیریت اطلاعات با رشد نرم‌افزار پیچیدگی کمتری پیدا کند.

این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت پیدا می‌کند که تعداد کاربران، اطلاعات و عملیات روزانه سیستم افزایش یابد. هرچه پروژه بزرگ‌تر شود، اهمیت داشتن یک منبع مشخص و قابل مدیریت برای داده‌ها بیشتر خواهد شد.

اطلاعات ثابت و متغیر چگونه مدیریت می‌شوند؟

تمام اطلاعات یک اپلیکیشن به یک اندازه تغییر نمی‌کنند. بعضی داده‌ها ممکن است مدت زیادی ثابت باقی بمانند، در حالی که گروه دیگری از اطلاعات باید در فاصله زمانی کوتاه‌تری از سرور دریافت شوند.

به همین دلیل در طراحی فنی مشخص می‌شود هر نوع اطلاعات چه زمانی به‌روزرسانی شود و کدام داده‌ها را می‌توان برای مدتی روی دستگاه نگهداری کرد. این تصمیم روی سرعت استفاده از نرم‌افزار، مصرف اینترنت کاربر و تعداد درخواست‌های ارسال‌شده به سرور تأثیر دارد.

دریافت تمام اطلاعات در هر بار باز شدن صفحه معمولاً ضروری نیست. از طرف دیگر، نگهداری طولانی داده‌های قدیمی نیز می‌تواند باعث نمایش اطلاعات منسوخ شود و به همین دلیل باید میان این دو حالت تعادل ایجاد شود.

تغییر اطلاعات بدون انتشار نسخه جدید اپلیکیشن

یکی از مزیت‌های اصلی معماری آنلاین این است که بسیاری از اطلاعات قابل مدیریت می‌توانند مستقل از نسخه نصب‌شده اپلیکیشن تغییر کنند. مدیر اطلاعات را در پنل ویرایش می‌کند و نسخه جدید از طریق سرور در اختیار کاربران قرار می‌گیرد.

البته این قابلیت برای همه نوع تغییر قابل استفاده نیست. اگر قرار باشد ساختار یک صفحه یا قابلیت جدیدی به نرم‌افزار اضافه شود، ممکن است تغییر کد و انتشار نسخه جدید اپلیکیشن ضروری باشد.

اما جدا کردن اطلاعات مدیریتی از کد اصلی نرم‌افزار باعث می‌شود تغییرات روزمره سریع‌تر انجام شوند. این موضوع مخصوصاً برای اپلیکیشنی که قرار است در طول زمان اطلاعات آن مرتباً به‌روزرسانی شود اهمیت دارد.

اپلیکیشن هنگام قطع اینترنت چه رفتاری باید داشته باشد؟

اپلیکیشن آنلاین برای بسیاری از عملیات به سرور وابسته است، بنابراین همیشه باید احتمال قطع اینترنت یا پاسخ ندادن موقت سرور در نظر گرفته شود. نرم‌افزار نباید در چنین شرایطی کاربر را با صفحه‌ای نامفهوم یا فرایندی بدون نتیجه رها کند.

در طراحی مناسب، وضعیت ارتباط تشخیص داده می‌شود و پیام مشخصی در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. در بخش‌هایی که امکان آن وجود دارد می‌توان آخرین اطلاعات دریافت‌شده را به‌صورت موقت نمایش داد و امکان تلاش دوباره را در اختیار کاربر گذاشت.

البته همه عملیات قابلیت اجرا به‌صورت آفلاین را ندارند. تصمیم درباره عملکرد هر قسمت در زمان قطع ارتباط به نوع اطلاعات و کاری که کاربر در حال انجام آن است بستگی دارد.

چگونه از ثبت چندباره درخواست‌ها جلوگیری می‌شود؟

یکی از مسائل رایج در نرم‌افزارهای آنلاین، ارسال چندباره یک عملیات به دلیل کندی اینترنت یا لمس مکرر یک دکمه است. اگر سیستم برای چنین شرایطی آماده نباشد، ممکن است یک درخواست به‌اشتباه چند مرتبه ثبت شود.

بخشی از این مشکل در اپلیکیشن قابل کنترل است؛ برای مثال می‌توان بعد از ارسال درخواست تا مشخص شدن نتیجه، دکمه مربوط را موقتاً غیرفعال کرد. در سمت بک‌اند نیز می‌توان کنترل‌هایی برای تشخیص یا جلوگیری از عملیات تکراری در نظر گرفت.

این جزئیات معمولاً برای کاربر دیده نمی‌شوند، اما کیفیت یک اپلیکیشن آنلاین تا حد زیادی به همین رفتارهای پشت صحنه وابسته است. یک سیستم پایدار باید علاوه بر شرایط عادی، برای خطاها و رفتارهای غیرمنتظره نیز آماده باشد.

چرا بخشی از منطق نرم‌افزار روی سرور قرار می‌گیرد؟

اگر تمام قوانین یک سیستم فقط داخل اپلیکیشن موبایل قرار بگیرند، کنترل و تغییر آن‌ها به نسخه نصب‌شده کاربران وابسته خواهد شد. در بسیاری از پروژه‌ها بهتر است بخش مهمی از منطق اصلی نرم‌افزار روی سرور قرار داشته باشد.

در این حالت تمام کاربران از یک منطق مرکزی استفاده می‌کنند و مدیریت تغییرات نیز ساده‌تر می‌شود. علاوه بر این، اگر در آینده رابط دیگری به همان زیرساخت متصل شود، امکان استفاده از بخشی از همان قوانین و پردازش‌ها وجود خواهد داشت.

البته تقسیم وظایف میان موبایل و سرور یک تصمیم فنی است و برای همه پروژه‌ها یک فرمول ثابت ندارد. هدف این است که مسئولیت هر بخش به‌درستی مشخص شود و سیستم تا حد امکان قابل مدیریت باقی بماند.

سرعت ارتباط میان اپلیکیشن و سرور

کاربر هنگام باز کردن یک صفحه انتظار دارد اطلاعات در زمان مناسبی نمایش داده شوند. اگر اپلیکیشن برای دریافت هر داده مجبور باشد حجم زیادی اطلاعات از سرور دریافت کند، تجربه استفاده از نرم‌افزار کند خواهد شد.

به همین دلیل نوع درخواست‌ها، حجم پاسخ‌های سرور و نحوه دریافت داده‌ها باید بهینه طراحی شوند. اپلیکیشن بهتر است اطلاعاتی را دریافت کند که واقعاً برای همان بخش موردنیاز است و از انتقال بی‌دلیل داده‌های اضافه جلوگیری شود.

این موضوع علاوه بر سرعت اپلیکیشن، روی مصرف منابع سرور نیز تأثیر دارد. طراحی صحیح جریان اطلاعات می‌تواند با افزایش تعداد کاربران اهمیت بسیار بیشتری پیدا کند.

معماری باید برای رشد سیستم آماده باشد

ممکن است در ابتدای راه‌اندازی، تعداد کاربران و حجم اطلاعات محدود باشد اما این وضعیت در آینده تغییر کند. افزایش کاربران به معنی افزایش درخواست‌هایی است که سرور، پایگاه داده و سایر بخش‌های سیستم باید پردازش کنند.

معماری مناسب باید امکان رشد منطقی سیستم را بدون نیاز به بازسازی کامل زیرساخت فراهم کند. این به معنای پیچیده کردن بی‌دلیل نسخه اولیه نیست، بلکه باید میان نیاز امروز و امکان توسعه فردا تعادل مناسبی ایجاد شود.

نوع معماری، حجم پردازش‌ها و گستردگی زیرساخت می‌توانند روی هزینه نهایی پروژه نیز تأثیر داشته باشند. عوامل مؤثر بر هزینه طراحی اپلیکیشن طلافروشی را در مقاله‌ای جداگانه بررسی کرده‌ایم.

یک نمونه ساده از جریان کامل اطلاعات

برای درک بهتر ارتباط اجزای مختلف، فرض کنیم مدیر مجموعه اطلاعات جدیدی را از طریق پنل مدیریت ثبت می‌کند. اطلاعات از پنل به بک‌اند ارسال و پس از بررسی در پایگاه داده ذخیره می‌شوند.

کاربر اپلیکیشن را باز می‌کند و نرم‌افزار از طریق API اطلاعات موردنیاز را درخواست می‌کند. بک‌اند داده مربوط را از پایگاه داده دریافت می‌کند و نتیجه به اپلیکیشن برمی‌گردد تا روی موبایل نمایش داده شود.

اگر کاربر بعد از مشاهده اطلاعات عملیاتی انجام دهد، درخواست او دوباره به سرور ارسال و نتیجه در سیستم مرکزی ثبت می‌شود. مدیر می‌تواند اطلاعات مربوط به آن عملیات را از طریق پنل مشاهده کند و در صورت ایجاد تغییر، اپلیکیشن نیز در دریافت بعدی آخرین وضعیت را نمایش خواهد داد.

این مثال ساده نشان می‌دهد که اپلیکیشن مشتری و پنل مدیریت دو سیستم مستقل نیستند. هر دو از طریق بک‌اند به یک زیرساخت مشترک متصل هستند و اطلاعات میان آن‌ها در یک مسیر کنترل‌شده جابه‌جا می‌شوند.

تفاوت اپلیکیشن آنلاین با یک کاتالوگ ساده

یک کاتالوگ موبایلی می‌تواند مجموعه‌ای از اطلاعات از پیش تعریف‌شده را در اختیار مشتری قرار دهد، اما ارتباط آن با سیستم مرکزی محدود است. در مقابل، اپلیکیشن آنلاین قابلیت دریافت و ثبت اطلاعات را دارد و داده‌های آن می‌توانند از سمت مدیریت به‌روزرسانی شوند.

در چنین ساختاری، تعامل کاربر نیز می‌تواند در سیستم ثبت شود و مدیریت امکان مشاهده یا پردازش آن را داشته باشد. همین ارتباط دوطرفه باعث می‌شود نرم‌افزار از یک ابزار صرفاً نمایشی به بخشی از زیرساخت دیجیتال کسب‌وکار تبدیل شود.

در طراحی اپلیکیشن طلافروشی باید این تفاوت از همان ابتدا در نظر گرفته شود، زیرا معماری یک سیستم آنلاین با یک اپلیکیشن ثابت و نمایشی یکسان نیست.

طراحی فنی مناسب چه تأثیری روی تجربه کاربر دارد؟

کاربر نهایی معمولاً نمی‌داند چه پایگاه داده یا API در پشت نرم‌افزار استفاده شده است. با این حال، نتیجه تصمیم‌های فنی را هنگام استفاده از اپلیکیشن در قالب سرعت مناسب، نمایش اطلاعات صحیح و عملکرد قابل پیش‌بینی مشاهده می‌کند.

اگر ارتباط میان اجزای نرم‌افزار به‌درستی طراحی نشده باشد، مشکلاتی مانند تأخیر در دریافت اطلاعات، نمایش داده‌های ناهماهنگ یا خطا در بعضی عملیات بیشتر دیده خواهند شد. بنابراین کیفیت زیرساخت فنی مستقیماً بر کیفیت محصولی که مشتری استفاده می‌کند تأثیر دارد.

طراحی فنی مناسب همچنین مسیر توسعه آینده را ساده‌تر می‌کند. زمانی که هر بخش مسئولیت مشخصی داشته باشد، اضافه کردن یا تغییر قسمت‌های مختلف سیستم با وابستگی کمتری انجام خواهد شد.

طراحی اپلیکیشن طلافروشی آنلاین یعنی طراحی یک سیستم یکپارچه

اپلیکیشن موبایل تنها یکی از اجزای این سیستم است. در پشت آن، بک‌اند درخواست‌ها را پردازش می‌کند، پایگاه داده اطلاعات را نگهداری می‌کند، API ارتباط میان قسمت‌های مختلف را برقرار می‌کند و پنل مدیریت نیز امکان کنترل بخش‌های موردنیاز را در اختیار کسب‌وکار